Moeten we elkaar alles vertellen wanneer we ons in de gedempte gangen van het bedrijf bevinden, zelfs als blijkt dat we nog niet klaar zijn om de harde realiteit van de feiten te erkennen en te accepteren?
De loopbaan van medewerkers wordt gekenmerkt door momenten van de waarheid, van indiensttreding tot vertrek, altijd onder bijzondere omstandigheden. Dit zijn momenten waarop de theorie van goed management wordt geconfronteerd met de onvolkomenheden van de werkelijkheid. En soms moeten we onszelf kunnen toegeven dat het echt niet goed gaat. Dat is moeilijk, vooral op emotioneel vlak, maar niet alleen daar.

Hoe moeten we handelen? Moeten we uiterst openhartig zijn, met het risico dat we vervallen in de wijdverbreide brutaliteit die we blijven aan de kaak stellen? Moeten we zwijgen en afwachten tot de ‘zaken’ vanzelf in orde komen, en daarbij gokken op geluk of het lot? Wat is de beste strategie om ervoor te zorgen dat elke collega weet waar hij of zij aan toe is?

Optimaal profiteren van periodieke en ad-hocgesprekken

Feedback, functioneren, opvolging, ontwikkeling, evaluatie… Hoe we de gesprekken tussen medewerkers en leidinggevenden ook noemen, het is absoluut noodzakelijk dat ze plaatsvinden. En het initiatief voor de dialoog ligt bij degene die een grote behoefte heeft om zijn of haar mening te uiten. Niets zeggen, het gesprek steeds uitstellen, dat leidt onvermijdelijk tot stilstand.
We horen vaak over de moeilijkheden die men ondervindt bij het bijsturen of zelfs beëindigen van een arbeidsrelatie: het proces loopt vast omdat de situatie niet gedocumenteerd is, of simpelweg omdat de betrokken partijen nooit om de tafel zijn gaan zitten om de toekomst te bespreken. Een schrijnende en absurde constatering.

De waarheid – in dit geval de kloof tussen verwachtingen en werkelijke prestaties – kan pijnlijk zijn, maar het is de prijs die moet worden betaald om energieën te mobiliseren of zelfs opnieuw te mobiliseren. We moeten accepteren dat we een klap moeten incasseren of uitdelen, dat we die moeten kunnen verwerken en weer vooruit kunnen gaan.

Conflicten achter ons laten, ook al kunnen we ze niet altijd oplossen…

Aangezien het vaak moeilijk is geworden om het eens te worden over de waarheid (de mijne of die van jou?), is het simpelweg van belang om de dialoog gaande te houden. Het doel is, zoals we al meerdere malen hebben gezegd, om in een gespreksmodus te komen, ondanks de conflicten die onvermijdelijk zullen ontstaan. Ermee instemmen dat we het niet eens zijn, is uiteindelijk al een belangrijke positieve stap.

Vervolgens moeten we uitgaan van een gemeenschappelijke basis om samen te kunnen werken. Het lijkt ons dat we het eens moeten worden over een tweeledig begrip: inzet en beschikbaarheid. De kwestie van vaardigheden staat niet altijd centraal, omdat die via opleidingsprogramma’s kan worden aangepakt. Conflicten hebben tegenwoordig te maken met inconsistenties in organisaties en in het verwachte gedrag. Dit soort meningsverschillen ligt gevoelig omdat ze raken aan waarden als respect, gelijkheid tussen collega’s en eerlijkheid. Wie heeft er gelijk? De ‘waarheid’, hoe relatief die ook is, ligt aan de kant van degene die erin slaagt een vorm van morele autoriteit uit te stralen, door goed te kunnen luisteren en een uiterst inclusieve openheid van geest te tonen.

Waarheid en communicatie: een mijnenveld

Tot slot mogen we de collectieve dimensie niet vergeten… Ook de prestaties van de groep zijn doorslaggevend. Hier komt de communicatiestrategie om de hoek kijken. Het draait onvermijdelijk om volledige transparantie. Wat nog meer? Misschien de manier waarop we de hoeveelheid informatie selecteren en doseren die de teams nodig hebben om volledig operationeel te zijn. De eerste uitdaging is dus: in onze communicatie bepalen wat vandaag nuttig is (in de zin van bruikbaar) en wat niet. De overvloed aan beschikbare informatiebronnen heeft dit positieve aspect: het dwingt ons selectief en doeltreffend te zijn wanneer we het woord nemen.

Deze eis blijkt vooral belangrijk wanneer het nieuws niet is wat de collega’s hadden verwacht. Op zulke momenten gaat het er niet om je standpunt met zogenaamd objectieve argumenten door te drukken die niet langer overtuigen.

Communicatie is er in deze moeilijke gevallen op gericht de context waarin we ons bevinden te begrijpen, de redenering achter de beslissingen uit te leggen en een interpretatie en een kijk op de wereld te bieden die energie uitstraalt in plaats van angst. Want de waarheid, hoe pijnlijk die ook is, mag ons er nooit van weerhouden te dromen van een nog betere toekomst.

Jean-Paul Erhard