21% van de Belgische zelfstandigen ging het voorbije jaar niet op vakantie. Toch hebben bijna negen op tien ondernemers (86%) die vakantie net nodig om te herbronnen of te deconnecteren. Gemiddeld neemt een zelfstandige 15 dagen vakantie en 6 snipperdagen per jaar. Dat zijn er minder dan bij een doorsnee werknemer. De grootste drempels om er even tussenuit te gaan zijn financiële onzekerheid en het plichtsbewustzijn naar klanten toe.

Meer dan 1 op 5 ondernemers niet op vakantie

Meer dan drie op vier ondernemers (78%) vinden het (zeer) belangrijk om vakantie te nemen. Bijna negen op de tien (86%) hebben die rustperiode ook echt nodig om te herbronnen of te deconnecteren. Daarom is het verrassend dat ruim één op vijf zelfstandigen (21%) het voorbije jaar helemaal niet op vakantie is geweest. De grootste groep zelfstandigen (58%) is het voorbije jaar één of twee keer op vakantie gegaan. 21% neemt zelfs minstens drie vakanties per jaar.

“Zelfstandigen zitten vaak gevangen tussen hun nood aan rust en hun verantwoordelijkheid tegenover klanten. Even loskoppelen voelt voor velen als een risico dat ze zich moeilijk kunnen permitteren”, zegt Youssef Deconinck, woordvoerder van Xerius. ”Dat vertaalt zich ook in gedrag: acht op de tien zelfstandigen werken af en toe op feestdagen en ondernemers nemen minder aaneensluitende vakantie- en snipperdagen.”

Ondernemers nemen minder verlof dan werknemers

De druk om beschikbaar te blijven is groot. Zo werkt 81% van de ondernemers af en toe op feestdagen. Twee op de drie ondernemers (67%) voelen zich verplicht om door te werken als ze niet écht ‘weg op vakantie’ zijn. Evenveel respondenten (67%) gaan bewust minder op vakantie om de zaak draaiende te houden. 65% geeft ook aan minder verlof te nemen dan een voltijdse werknemer.

Gemiddeld 3 weken vakantie per jaar ​

Gemiddeld neemt een ondernemer 15 werkdagen of 3 weken vakantie per jaar. Dit is exclusief de snipperdagen: dat zijn extra vrije dagen die je zelf kiest om bijvoorbeeld een lang weekend te maken. De mediaan ligt op 5 snipperdagen: de helft neemt er minder, de helft meer. Een kwart (25%) neemt er 10 of meer. Het gemiddelde ligt op 6 snipperdagen per jaar.

Met deze 21 vrije dagen zit de ondernemer onder het minimum van 30 dagen bij voltijdse werknemers (namelijk vier weken betaalde vakantie aangevuld met 10 wettelijke feestdagen1). In de praktijk heeft de werknemer meer betaalde vakantie dan dit minimum door sectorale en bedrijfsafspraken.

De algemene voorkeur van 63% van de ondernemers gaat uit naar meerdere korte vakanties, terwijl 37% eerder een lange vakantie verkiest.

Vooral financiële onzekerheid houdt ondernemers tegen

De grootste drempel om (meer) vakantie te nemen is financiële onzekerheid (58%). Hoe jonger de ondernemer, hoe zwaarder deze drempel doorweegt. Zo geeft maar liefst 90% van de -26-jarigen en 76% van de 26-35-jarigen dit aan, tegenover 43% van de zelfstandigen in de leeftijdscategorie van 56 tot 65 jaar.

Daarnaast geeft bijna de helft (48%) aan dat er niemand is om zijn/haar taken over te nemen, waardoor belangrijke zaken kunnen blijven liggen. In totaal geeft 45% ook aan dat de zaak dan gesloten is of dat ze bang zijn dat klanten dit niet zullen waarderen, waardoor ze geen of niet meer vakantie durven te nemen.

“We zien een duidelijke link tussen vakantie nemen en mentaal welzijn. Ondernemers die regelmatig deconnecteren, voelen zich ook gelukkiger in hun activiteit. Toch blijft vakantie nemen voor veel zelfstandigen een uitdaging”, zegt Youssef Deconinck, woordvoerder van Xerius. “Wie er wel tussenuit trekt, kiest bovendien vaker voor meerdere korte vakanties dan voor één langere vakantie.”

Wat zijn de drempels voor Belgische ondernemers om meer vakantie te nemen?

1. Financiële onzekerheid; ik wil geen omzet mislopen (58%)
2. Er is niemand die mijn taken kan overnemen tijdens mijn afwezigheid, waardoor het risico bestaat dat belangrijke zaken blijven liggen (48%)
3. Als ik er niet ben, dan is mijn zaak gesloten (45%)
4. Ik ben bang dat klanten mijn afwezigheid niet zullen waarderen (45%)
5. Op vakantie gaan is duur (41%)
6. Het plannen van vakanties is lastig door wisselende deadlines of onverwachte opdrachten, wat flexibiliteit vereist (34%)
7. Ik vind het lastig om volledig los te koppelen van het werk; ik kan onvoldoende genieten van vakantie (31%)
8. Mijn omgeving/collega’s verwachten dat ik voldoende aanwezig ben (22%)
9. Werk voelt voor mij als ontspanning (7%)
10. Ik vind dat ik al genoeg vakantie neem (7%)
11. Ik heb er geen behoefte aan (4%)
12. Mijn partner wil niet (nog) meer op vakantie gaan (3%)
13. Ik ga niet graag op vakantie (2%)

Bron: Xerius – de steekproef bestaat uit 2.282 Belgische ondernemers die tussen 22 april en 20 mei 2026 deelnamen aan een online kwantitatieve studie. De vragenlijst duurde gemiddeld 23 minuten en de resultaten werden gewogen op gewestniveau, zodat ze representatief zijn voor ondernemers in België. De foutenmarge blijft beperkt tot 2,04%.
De respondenten zijn licht overwegend vrouwelijk (53% tegenover 47% mannen) en komen vooral uit Vlaanderen (ongeveer 57%), gevolgd door Wallonië (30%) en Brussel (13%). De meeste ondernemers zijn tussen 36 en 65 jaar oud en wonen samen met hun partner, vaak met thuiswonende kinderen. De steekproef bevat zowel beginnende als ervaren zelfstandigen, met een duidelijke aanwezigheid van ondernemers met meer dan 10 jaar ervaring. De tertiaire sector is het sterkst vertegenwoordigd, gevolgd door de quartaire sector.