Brutaliteit, geweld en (zeer) verontrustende zaken. Dat is onze wereld, of we dat nu leuk vinden of niet. In onze dagelijkse handelingen, in onze relaties, in de woorden die we uitwisselen, is brutaliteit aan de orde van de dag. Het voedt de voortdurende buzz. Het houdt gevoelens van onveiligheid en wantrouwen in stand. Een slechte sfeer.

Boeken over leiderschap en veel coaches moedigen leidinggevenden en managers aan om hierop te reageren door te zorgen voor een bedrijfscultuur die gebaseerd is op welwillendheid. Dat is echter niet voldoende… Elke organisatie heeft vandaag de keuze om een werkomgeving te bieden waarin men ondanks externe bedreigingen kan leven en werken. Het gaat om een systematische aanpak die in het DNA van de organisatie verankerd is en die, kort samengevat, erop gericht is om altijd hulp te bieden aan diegenen die dat nodig hebben, EN om anderen die geweld in welke vorm dan ook binnen de muren van het bedrijf brengen, terecht te straffen.
De vraag van deze week luidt dus: aan welke voorwaarden moet worden voldaan om uw eigen cultuur duurzaam te kunnen vestigen, een cultuur die u ervan weerhoudt toe te geven aan de heersende wreedheid?

De professionele sfeer als toevluchtsoord?

Het heeft tijd gekost om te accepteren dat het bedrijf een plek kan zijn waar we overeind kunnen blijven als het om ons heen stormt. Tijd om te beseffen dat de privésfeer vaak bepalend is voor het ontstaan van burn-outs. Tijd om ook te accepteren dat het bedrijf als cocon geen new age-concept is, maar eerder een managementkeuze die een prestatielogica ondersteunt.
Vaak denken we dat nabijheid en het principe van ‘zorg’ vooral in kleine organisaties voorkomen. Het is geen kwestie van omvang. Waar het hier om gaat, zijn dagelijkse en terugkerende keuzes over hoe we ons ten opzichte van elkaar gedragen.
Het gaat erom ons aan een discipline te houden – en voor degenen die het gemist hebben, verwijzen we vriendelijk naar het hoofdartikel van vorige week – zodra het gaat om onze menselijke relaties, zowel in ons dagelijks leven als op het werk. Het cultiveren van een respectvolle en liefdevolle houding in alle omstandigheden is een weloverwogen keuze, die onmisbaar is om de primaire instincten die bij velen van ons opkomen te compenseren.

Leren volhouden, ook al staan we vaak op het punt om in tranen uit te barsten.

Cultuur kan dus een bescherming zijn… Of in sommige gevallen een versterker. Laten we niet naïef zijn! Er bestaan giftige omgevingen. Hypocrisie, leugens, cynisme, kleinering… Het is een realiteit die sommigen van ons al hebben moeten ondergaan.
Het is moeilijk om weerstand te bieden, vooral voor onze kleine katjes van generatie Z, die worden afgeschilderd als hypergevoelig en slecht voorbereid op leed, terwijl hun ouders juist sterk waren en gewapend om de ergste momenten in de geschiedenis het hoofd te bieden… Dit is natuurlijk niet waar!
Integendeel, we hebben net het einde meegemaakt van een gouden periode, gekenmerkt door vrede en groei. Een cyclus die in het teken stond van volop genieten. Nu gaat het om overleven in een beperkte omgeving. En alleen al om die reden hebben we een dubbele verantwoordelijkheid: een werkomgeving bieden waar geen plaats is voor geweld en zonder aarzelen onze bijdrage leveren wanneer we de kans hebben om het dagelijks leven van elke collega te verbeteren.

Het pad van transparantie, het enige juiste pad.

Wat kunnen we doen tegen het recht van de sterkste, nu dat weer van kracht is?
Romantische antwoorden (knuffeltherapie, kusjes en andere liefkozingen) zijn niet voldoende. Confrontatie en het gebruik van geweld leiden tot te veel bijkomende slachtoffers. Van de andere opties willen we die van transparantie promoten.

De bedrijfscultuur kan namelijk alleen als een bolwerk fungeren als ze geworteld is in oprechtheid. Haar rol is niet om haar werknemers te beschermen tegen de agressie van de buitenwereld door hen angstvallig in een bubbel van zogenaamde welwillendheid te houden. Laten we verder kijken… Ze kan haar werknemers namelijk opleiden en uitrusten met zeldzame vaardigheden en waardevolle relaties. En in haar dagelijkse werking aantonen dat het interessant kan zijn om moedige en genereuze daden te vermenigvuldigen. Heel eenvoudig.

Jean-Paul Erhard