Een nationale studie uitgevoerd door het onafhankelijke onderzoeksbureau IPSOS bij 1000 begunstigden van ecocheques in België toont aan hoe sterk ecocheques vandaag verankerd zijn in het dagelijkse leven van Belgische werknemers. Ze worden allerminst gezien als een bijkomend voordeel, maar vormen een concrete ondersteuning van de koopkracht. In een context van stijgende kosten helpen ecocheques bovendien om de consumptie te sturen richting duurzamere keuzes en om de lokale economie te ondersteunen.

De cijfers tonen dat, hoewel ecocheques twee jaar geldig zijn, 90% van de begunstigden het volledige bedrag binnen het jaar besteedt, en bijna 60% zelfs binnen zes maanden. Deze hoge gebruiksgraad bevestigt dat de ecocheque inspeelt op een reële behoefte. Voor veel gezinnen vormt hij een tastbare aanvulling op het loon, bedoeld om nuttige uitgaven te financieren die anders moeilijk haalbaar zijn.

Een concrete hefboom voor duurzamere en lokale consumptiekeuzes

Respondenten konden meerdere aankoopcategorieën aanduiden. Bijna één op de twee begunstigden gebruikt zijn ecocheques voor duurzame doe-het-zelf- of tuinproducten. 44% besteedt ze aan energiezuinige apparatuur, terwijl bijna een kwart investeert in duurzame mobiliteitsoplossingen, zoals fietsen en bijhorende accessoires. Daarnaast geeft één op de drie begunstigden aan zijn ecocheques voornamelijk te gebruiken in een buurtwinkel, een aandeel dat nog hoger ligt bij actieve jongvolwassenen.

“Het was belangrijk om op een objectieve manier te weten te komen wat de Belgen van de ecocheque vinden. Deze studie bevestigt eerdere enquêtes die we bij onze eigen gebruikers uitvoerden en toont duidelijk aan dat ecocheques een concrete rol spelen in het dagelijkse leven van gezinnen. Ze helpen gezinnen om duurzamere keuzes te maken en ondersteunen tegelijk de lokale handel,” verklaart Jean-Louis Van Houwe, CEO van Monizze.

Merkbare gevolgen bij afschaffing

De studie brengt ook de mogelijke gevolgen van een eventuele afschaffing in kaart. Bijna één begunstigde op twee zou zijn consumptieniveau zien dalen en een aanzienlijk deel zou bepaalde verantwoorde aankopen moeten heroverwegen zonder deze steun.
De ecocheque speelt immers een duidelijke stimulerende rol. Meer dan zeven op tien begunstigden (72%) erkennen dat de ecocheque hun aankoopbeslissingen in positieve zin beïnvloedt en hen aanzet tot de aankoop van duurzame producten die ze zonder dit voordeel niet zouden kopen. Bij een afschaffing zou 77% van de begunstigden zeer ontevreden zijn, en deze maatregel beschouwen als een verlies aan nettoloon, terwijl bijna de helft van mening is dat het systeem net versterkt zou moeten worden.

Een erkende steun voor de koopkracht…

In België genieten ongeveer 2,3 miljoen werknemers van ecocheques, volgens sectorgegevens. Voor bijna één miljoen onder hen is dit de enige sociale cheque in hun loonpakket. Bijna negen op de tien begunstigden beschouwen de ecocheque als nuttig of zelfs onmisbaar om hun consumptieniveau te behouden en toegang te krijgen tot essentiële kwaliteitsproducten. Tot slot vreest bijna 70% dat hun werkgever het verdwijnen van de ecocheque niet, of slechts op een minder voordelige manier, zou compenseren.

… en voor de lokale handel

Naast de impact op gezinnen speelt de ecocheque ook een belangrijke rol voor de lokale economie. Meer dan een derde van de begunstigden besteedt zijn ecocheques in buurtwinkels, een aandeel dat oploopt tot 41% bij de 18- tot 34-jarigen. Voor veel kleine handelszaken vertegenwoordigen deze uitgaven een niet te verwaarlozen deel van de omzet, vooral in sectoren die verband houden met duurzame uitrusting.

De conclusie is duidelijk: de ecocheque heeft zich in België gevestigd als een structureel instrument ter ondersteuning van de koopkracht. Zijn verdere evolutie verdient dan ook bijzondere aandacht gezien de impact op gezinnen, verantwoorde consumptie en de lokale economie.