Blue Monday, de meest deprimerende dag van het jaar, is voorbij. Het was gewoon een maandag zoals alle andere. Ondanks alle media-aandacht was er niets bijzonders te melden op het vlak van gemoedstoestand. In werkelijkheid is de wereld deze maandag niet gestopt met draaien om zijn sombere gedachten op een rijtje te zetten. Hij is ook niet wakker geworden met een nieuwe vastberadenheid om een einde te maken aan de conflicten en de achteruitgang van onze samenleving en onze instellingen.
Dat geldt ook voor ieder van ons. We hebben ups en downs. Die volgen elkaar in hoog tempo op en worden steeds dramatischer. Is het nog mogelijk om cool te blijven? Waar is de handleiding voor onze verschillende emoties?

Ons privé- en beroepsleven lijkt tegenwoordig wel een pretpark. Het is gemakkelijk om in een depressie te vervallen wanneer de tegenslagen zich opstapelen. Maar we kunnen ook reageren en onze meest waardevolle vaardigheid nog verder ontwikkelen: ons aanpassingsvermogen. Laten we aan de slag gaan!

De kampioenen van het declinisme (nee, dat is niet alleen een gemoedstoestand!)

Wat kunnen we degenen verwijten die er diep van overtuigd zijn dat niets goed gaat? De overheersende emoties om ons heen zijn ongetwijfeld wanhoop en berusting. En dat is niet alleen een kwestie van algemene houding, ook al zijn wij (Europese werknemers) kampioenen in pessimisme.
We worden geconfronteerd met een reële verslechtering van onze omgeving in die zin dat er steeds meer bedreigingen zijn in ons dagelijks leven. De belangrijkste ontwikkeling is misschien wel dat we voortdurend worden blootgesteld aan agressiviteit, in steeds gewelddadiger vormen van expressie. We staan vaak versteld van de wrok die heerst in de omgang met onze klanten, leveranciers, partners en collega’s…

Hoe kunnen we hierop reageren of ons in ieder geval beter voorbereiden om te reageren? Laten we het eens zijn over het afwijzen van escalatie en de voorkeur geven aan vermijding en creativiteit. Het reageren op de gevaren en agressie waarmee we worden geconfronteerd, mag ons niet naar de fitnessruimte drijven. Het is door beweging en behendigheid dat we zullen overleven, niet door kracht.

Op zoek naar stabiliteit… (en realisme)

Onze behoefte aan zekerheid wordt zwaar op de proef gesteld. Je moet wel blind en doof zijn om de behoefte aan stabiliteit die de meeste van onze naasten en medewerkers hebben, niet te zien en te horen. Wat hebben we hen te bieden? Onzekerheid. Dat is niet bevredigend.

De klassieke manier om aan deze behoefte tegemoet te komen, is vaak het definiëren en delen van een duidelijke visie en strategie. Maar teams hebben moeite om hier nog in te geloven, omdat ze in hun ‘software’ het belang hebben geïntegreerd van al die variabelen die de verwezenlijking van onze ambities in de weg staan. We moeten begrijpen dat de aard van de uitdaging is veranderd als het gaat om de voorbereiding op de toekomst.
Het gaat er nu om zekerheden te vinden in een wereld die steeds meer gedematerialiseerd raakt. Het element van permanentie en stabiliteit is nu data! We leven in een digitale samenleving, het is tijd om ons dat te realiseren. De metafoor zal waarschijnlijk niet in de smaak vallen, maar onze collectieven zijn nu dataklachten. En de relaties tussen collega’s zijn algoritmen…

Allemaal overgevoelig? Weer een nieuwe vaardigheid om te leren…

Ook wij veranderen. Dankzij ons geweldige aanpassingsvermogen zijn we bezig ons te transformeren en dat gaat onvermijdelijk gepaard met een gevoel van chaos en extreme verwarring. We zijn beter en meer geïnformeerd… En bovendien meer met elkaar verbonden! Als gevolg daarvan ontwikkelen we een overgevoeligheid voor de wereld en de mensen om ons heen.

Zonder voorafgaand onderzoek (wie weet, met beginnersgeluk… zouden we wel eens gelijk kunnen hebben!) zegt ons intuïtie ons dat hypergevoeligheid meer te maken heeft met onze relatie tot anderen en de omgeving dan met ‘genetica’. Sommigen lopen natuurlijk voorop en hebben al ontdekt hoe deze hypergevoeligheid hun dagelijks leven kan beïnvloeden. De meesten van ons boeken (te) langzaam vooruitgang op dit gebied en ontwikkelen een relatie met anderen en gebeurtenissen die hen in staat stelt te overleven in deze wrede wereld.

Als we onze (hyper)gevoeligheid begrijpen, zou dat logischerwijs het omgaan met onze emoties moeten vereenvoudigen, die nog steeds gekenmerkt worden door momenten van euforie en periodes van bittere teleurstelling. Het zou ons ook in staat stellen om elke ‘Blue Monday’ of andere onzin van die aard met de nodige luchtigheid tegemoet te treden.

Jean-Paul Erhard