Flexi-banen zijn een groot succes, en dat is in de huidige economische context niet echt een verrassing. De uitbreiding van deze regeling naar alle sectoren is logisch, aangezien dit de arbeidsmarkt stimuleert. Maar er kleven ook risico’s aan.
Risico’s op onzekerheid, onvoorspelbare werktijden, weinig zekerheid… Wordt wat we de ‘medewerkerservaring’ noemen niet tot het absolute minimum teruggebracht wanneer we deze hyperflexibele status aannemen? Hoe kunnen we tijdelijke profielen in een collectief project inpassen? En wat als flexi-jobs het signaal zijn van een geleidelijke transformatie naar een nieuw sociaal model? Enkele gedachten om hier en nu te delen.

Een model dat voor beide partijen geschikt is

In een wereld die draait om onzekerheid en agressiviteit (dat is onze dagelijkse realiteit), zouden we kunnen denken dat extreme flexibiliteit het antwoord is van het bedrijf op het gebrek aan loyaliteit van zijn medewerkers. Uitleg: aangezien het steeds moeilijker wordt om medewerkers te behouden, kunnen we net zo goed stoppen met het plakken van pleisters op arbeidscontracten die niet veel meer betekenen, en voortaan de voorkeur geven aan statuten die de facto expliciet van tijdelijke aard zijn!
Laten we dit principe van ‘wederkerigheid’ wat nuanceren … Het model van de flexi-jobs is niet het resultaat van een streven naar maximale winst. Het is een instrument dat sommigen in staat stelt een carrière te verlengen die te vroeg eindigt, en anderen de kans biedt om de broodnodige bijverdiensten te verwerven. Maar het is ook een statuut dat werkgevers de mogelijkheid biedt om te rekenen op werknemers die gewoonweg en vrijwillig tijdelijk aanwezig zijn en geen exclusieve relatie willen aangaan. Een evenwichtig antwoord op een arbeidsmarkt die voortdurend in beweging is.

Wat voor gevoel van verbondenheid is dat dan?

De definitieve opkomst van flexi-jobs biedt ons de kans om de basis te leggen voor een effectieve samenwerking met alle zogenaamde ‘onzekere’ arbeidsvormen, zoals uitzendwerk, studentenwerk, freelancers en zelfs tijdelijke contracten. De principes van Total Workforce zijn nog niet altijd stevig verankerd in onze bedrijven. De verschillen in statuut en in het vermogen om zich te projecteren blijven bestaan, terwijl we zouden willen dat het gevoel van verbondenheid gedeeld wordt door iedereen die de muren van het bedrijf binnenstapt.
Laten we dit onthouden: alle werknemers, ongeacht hun individuele statuut, maken deel uit van dezelfde gemeenschap – of van hetzelfde ecosysteem, kies de term die u het beste past. Wanneer zij niet dezelfde aandacht krijgen, wankelt het collectieve bouwwerk, en wel om een heel eenvoudige reden: ver voor de status komt de persoon, en wanneer we iedereen beoordelen op basis van de administratieve aard van zijn of haar contract, schuiven we de menselijke waarden naar de achtergrond. En dat is ondenkbaar.

Een overgangsfase totdat er een nieuwe vorm van samenwerking in 3D is gevonden

Al onze klassieke arbeidsovereenkomsten verwijzen naar de wet van 3 juli 1978, die de rechten en plichten regelt van een relatie die is gebaseerd op de gezagspositie van de werkgever. Vindt u dat niet vreemd?
De arbeidswereld is veranderd… In wezen sluit de ‘lichtheid’ van het flexi-jobs-systeem veel beter aan bij de aard van de overeenkomst tussen het bedrijf en zijn medewerkers, zoals we die vandaag de dag zouden kunnen opvatten. De hoeksteen van de arbeidsovereenkomst is niet juridisch en de samenwerking wordt niet langer bepaald op basis van een ondergeschiktheidsrelatie die volledig haaks staat op onze samenleving en onze opvattingen.

Het moet voortaan drie onderling verbonden dimensies combineren, in de vorm van een wederzijdse verbintenis die voortdurend moet worden vernieuwd: competentie, bijdrage aan het collectief en energie. Ieder van ons komt werken met deze drievoudige wens om zich bij een groep aan te sluiten, met zijn eigen sterke punten en kennis, om op zijn eigen niveau bij te dragen aan een groter project. Met welke garanties? Die van een eerlijke beloning, van respect voor iemands identiteit en van de mogelijkheid om dag na dag te bevestigen (of niet) dat men zich wil inzetten voor het project dat ons samenbrengt… Reden genoeg om de grondslagen en het evenwicht van onze arbeidsovereenkomsten te herzien, nog voordat de wet die deze regelt zijn 50e verjaardag viert.

Jean-Paul Erhard