Dit is niet de enige aanbeveling uit het ‘Rapport over wereldwijde rechtvaardigheid’ dat is gepubliceerd door de economen rond Thomas Piketty, maar het is ongetwijfeld degene die de wereld zal onthouden: een brutosalaris van 5000 euro voor alle werknemers wereldwijd, gefinancierd door belasting op grote vermogens en een wereldwijde belasting op hoge inkomens.
Vanuit het oogpunt van bedrijven is dit standpunt illusoir en gevaarlijk. Wie kan daar nu in geloven? Hoe leg je aan collega’s, wier brutosalaris met wat extra-wettelijke voordelen amper 3000 euro bedraagt, uit dat de politieke beloften van academici niemand iets verplichten? Hoe leg je bovendien uit dat werk en de manier waarop het wordt beloond niet veranderen dankzij extreme visies die vaak tegenstellingen creëren en vernietigen in plaats van vooruitgang te genereren?

Een schijn van gelijkheid in een samenleving die daar helemaal geen prioriteit aan geeft

We zijn niet ‘toegerust’ om een gedetailleerde analyse van het Rapport over wereldwijde rechtvaardigheid uit te voeren. In principe willen we overigens geloven in de geldigheid van de gegevens waarop dit beeld is gebaseerd, ook al benadrukken veel commentatoren hoe eenzijdig deze zijn. Maar toch…
Dit streven naar absolute gelijkheid, koste wat het kost, in een systeem dat de ongelijkheden momenteel juist vergroot, is onder de huidige omstandigheden onhaalbaar voor onze bedrijven, welke dat ook mogen zijn. De begrippen prestatie, competenties en bijdrage aan de resultaten worden met een simpele handbeweging terzijde geschoven. Toch vormen ze de basis van de dagelijkse realiteit van werknemers. De argumentatie van economen is vooral gebaseerd op het ‘gevoel’ van ongelijkheid, waarbij de realiteit van de cijfers buiten beschouwing wordt gelaten. Ideaal om de massa te mobiliseren, maar nutteloos om het economische model van onze organisaties te veranderen…

Een illusie van economische krimp als antwoord op de milieu-uitdagingen

De gedachtegang die ten grondslag ligt aan het rapport is stevig verankerd in zorgen over het klimaat en de levenskwaliteit die iedereen gemakkelijk kan delen. Duurzaam beheer van onze natuurlijke hulpbronnen, soberheid, het koolstofvrij maken van de economie en, in wezen, de inkrimping van onze economie nemen daarin een essentiële plaats in. En dat is ongetwijfeld het belangrijkste twistpunt tussen de voorstanders van het rapport en de tegenstanders.
Afzien van groei en tegelijkertijd de werknemers ervan overtuigen dat de lonen op miraculeuze wijze zullen stijgen en wereldwijd op één lijn zullen komen te liggen, dat is een ware prestatie op het gebied van collectieve hypnose. We hebben een betere herverdeling nodig van de rijkdom die onze economie voortbrengt, dat staat vast. Moeten we daarvoor echter de economie beperken? Nee. Het voortdurend werken aan onze tegenstrijdige, onredelijke en vaak milieubelastende gedragingen lijkt ons een betere prioriteit.

Revolutionaire ideeën om naar te luisteren

Zonder enig waardeoordeel kunnen we de politieke dimensie van het Rapport over wereldrecht erkennen. Het is een linkse en oppositionele benadering – en als zodanig op zich gezond – die aansluit bij de huidige heersende stromingen. Daar valt niets op aan te merken.
Het creëren van een egalitair paradijs is geen nieuw idee. Misschien is het gewoon de bijgewerkte versie van het communistische ideaal, opgeblazen met groene mest en gefilterd door de inflatie, zodat de maandelijkse drempel voor een fatsoenlijk bestaan nu 5K euro bedraagt.

Een utopie die aanleiding zou kunnen geven tot revolutionaire oproepen als de werknemers zouden vergeten dat bedrijven rust, vertrouwen en een goede verstandhouding nodig hebben om banen en aantrekkelijke salarissen te creëren.
Disruptieve ideeën zijn noodzakelijk. Ze zijn echter niet voldoende. Om ze gedeeltelijk te verwezenlijken, zijn wilskracht, een methodische aanpak en energie nodig. Mensen en teams die zich verenigen rond een visionair én realistisch stappenplan. En ook redenen om erin te geloven die bij ieder van ons liggen.

Jean-Paul Erhard