Een vraag die het stellen waard is, alweer een: worden onze kinderen volkomen dom? En aangezien de werkomgeving onze grootste zorg is, zullen onze bedrijven hier iets uit kunnen halen? Gezien het tempo waarin de vergelijkende resultaten van onze jonge studenten achteruitgaan, is er reden tot bezorgdheid. De basis van het onderwijs staat op het spel, de fundamentele vaardigheden zijn niet langer gegarandeerd. En technologie lijkt een destructieve rol te spelen, terwijl het juist de remedie zou kunnen zijn voor de meeste van onze leerproblemen. En aangezien we niet echt geloven in een duidelijke scheiding tussen de generaties, durven we de vraag dan maar eens rechtstreeks te stellen… Zijn we, alle generaties door elkaar, aan het volkomen dom worden?

De Beta-generatie zal binnenkort op de bankjes van onze kleuterscholen plaatsnemen. Ze staat nog niet op de radar van recruiters. Maar er wordt nu al voorspeld dat hun beroepsbekwaamheid een flink probleem zal vormen.
Onze bedrijven zullen moeten investeren in basisopleidingen. Dat is niets nieuws! Maar de kloof die moet worden overbrugd, zal nog indrukwekkender zijn. Onze organisaties evolueren snel op het vlak van technologische innovatie natuurlijk, maar ook op het vlak van wendbaarheid en flexibiliteit… Het is mogelijk dat de kloof tussen werkzoekenden en de behoeften van bedrijven enorm is. Niet onoverkomelijk… maar enorm.

Het verband tussen digitalisering en domheid is niet vanzelfsprekend

Er wordt vaak verwezen naar beeldschermen, hyperconnectiviteit en de verdomming van de massa door twijfelachtige inhoud om het verlies van basisvaardigheden – die de gemeenschappelijke basis vormen – te verklaren. Dit is echter niet vanzelfsprekend.
Het verlies van kritisch denkvermogen is waarschijnlijk bij degenen die in het systematische gebruik van AI de oplossing voor al hun problemen hebben gevonden. Het is echter niet ‘automatisch’. Het gebruik van digitale assistenten moet onder controle worden gehouden, want deze hebben geen geweten. Ze nemen de plaats in die wij ze geven, zonder de intentie om onze afhankelijkheid te beperken.
Het is aan ons om onze vrije wil te beschermen, net als het uitoefenen van onze creativiteit en het kiezen van onze waarden en referentiepunten. Dit is een gemeenschappelijk goed dat onze ouders, onze families, onze vrienden en onze collega’s moeten helpen behouden.

Een domme generatie, of gewoon gedemotiveerd, of zelfs gedesillusioneerd?

Het sleutelwoord van de generatie die de arbeidsmarkt betreedt: luiheid. Die luiheid wekt een indruk van nonchalance die gemakkelijk kan worden geïnterpreteerd als een gebrek aan cultuur en interesse voor alles wat buiten de directe interesses valt.
Dat is een gevaar dat nog veel ernstiger is dan de alomtegenwoordigheid van digitale systemen die ons werk en ons leven overnemen.
Ontkoppeling is ongetwijfeld het grootste risico waarmee onze bedrijven op middellange en lange termijn te maken zullen krijgen. Niet alleen omdat het een belangrijke rem op de groei vormt, maar ook omdat het niet het gevolg is van tekortkomingen op managementgebied. Het is in toenemende mate een maatschappelijk fenomeen en moet op dat niveau worden benaderd, in het kader van een zeer vroegtijdige maatschappelijke aanpak.

Ondernemers en zelfstandigen, bij gebrek aan beter.

Het is een explosieve mix… Het verdwijnen van basisvaardigheden + wijdverbreide luiheid + het uitbesteden van complexe taken aan digitale systemen. De omstandigheden voor een intellectueel vacuüm en, als gevolg daarvan, een enorme kloof tussen werkgever en werknemer beginnen zich af te tekenen.

De beweging is al in gang gezet. Ze komt in verschillende vormen tot uiting. De voortdurende toename van het aantal langdurig zieken. De moeilijkheden om nieuwkomers op de arbeidsmarkt te behouden. De ontwikkeling van zelfstandigenstatuut…
Interessant trouwens… Waar we soms denken dat de ondernemersgeest in opmars is, zijn veel nieuwe zelfstandigen in werkelijkheid werknemers die geen werkgevers meer tolereren die niets begrijpen van hun persoonlijke behoeften. Is dat voldoende drijfveer om te ondernemen? Nee. Er zijn niet zo veel van ons die de mentale en fysieke belasting kunnen dragen die gepaard gaat met ondernemerschap.

We kunnen het tekort aan ‘klassieke’ vaardigheden en energie dat we vandaag de dag zien – en dat alleen maar groter zal worden – compenseren. Hoe? Door bij onze kleintjes de moed te kweken om sterke overtuigingen te verdedigen. Door de gezelligheid te organiseren die onmisbaar is voor ons gemeenschappelijk welzijn. Door iedereen empathie bij te brengen, dat vermogen dat nodig is om onze ogen en ons hart open te houden voor de wereld om ons heen.

Jean-Paul Erhard

* De Beta-generatie volgt dus op de babyboomers (1946-1964), generatie X (1965-1980), de millennials (of generatie Y, 1981-1996), generatie Z (1997-2009) en dus generatie Alpha (2010-2024).