Betrokkenheid en dialoog binnen ondernemingen uiten zich in vormen van zeggenschap over verschillende thema’s en functioneringsgesprekken. Die laatste zitten in de lift. In 2011 hield 52% van de Vlaamse ondernemingen functioneringsgesprekken met zijn medewerkers. In 2025 is dat gestegen naar 73%. Opmerkelijk is dat ondernemingen die functioneringsgesprekken houden ook vaker innoveren en maatregelen nemen om de werklast te beheersen. Dat schrijft de SERV|Stichting Innovatie & Arbeid in zijn nieuwe rapport over de Ondernemingsenquête.

Er zijn vaker functioneringsgesprekken in grote ondernemingen (in 83% van de ondernemingen met 50-200 werknemers en in 86% van de ondernemingen met meer dan 200 werknemers) dan in kleinere ondernemingen (79% van de ondernemingen met 10-49 werknemers, en 70% van de ondernemingen met 1-9 werknemers houden functioneringsgesprekken). De diensten- en quartaire sector (74% en 76%) doet het beter dan de bouw- en industriesector (68% en 67%).

Frank Beckx, voorzitter SERV: “Functioneringsgesprekken leveren een win-winsituatie op voor zowel de werknemers als werkgevers in Vlaamse bedrijven. Zo zorgen ze voor een betere afstemming tussen beide partijen, onder andere over de haalbaarheid van het werk. De resultaten van de ondernemingsenquête tonen dat een cultuur van betrokkenheid en dialoog samenhangt met een cultuur die innovatie stimuleert en een evenwichtige werklast nastreeft. We staan vandaag voor zware economische uitdagingen. Groei en innovatie van onze Vlaamse ondernemingen maakt onze economie sterker en zorgt voor een stabieler arbeidsklimaat. Het is belangrijk om hier nog meer op in te zetten door enerzijds in te spelen op de uitdagingen voor kleinere bedrijven en anderzijds grotere bedrijven te blijven stimuleren. Ook binnen de verschillende sectoren is het belangrijk om te anticiperen op de specifieke noden zodat zij ook meer groei kunnen realiseren.”

Ondernemingsenquête 2025

Sinds 1998 peilt de SERV|Stichting Innovatie & Arbeid om de drie jaar via een grootschalige telefonische enquête naar actuele thema’s bij Vlaamse ondernemingen. In 2025 zaten opleiding, digitalisering, duurzaamheid, innovatie en werklast in de scope. Het vierde rapport in de reeks zoomt in op inspraak en opvolging. In welke mate hebben uitvoerende medewerkers mee zeggenschap over beslissingen? Op welke manier worden functioneringsgesprekken gebruikt en hoe worden prestaties van werknemers opgevolgd? Daarnaast werd onderzocht welk verband deze drie aspecten hebben met belangrijke thema’s zoals opleiding, innovatie, digitalisering, duurzaamheid, haalbare werklast en groei.

Functioneringsgesprekken gaan samen met groei

Functioneringsgesprekken komen ook vaker voor in bedrijven die recent groeiden en meer digitale toepassingen invoerden, wat wijst op een dynamische en toekomstgerichte organisatiecultuur. Het valt ook op dat organisaties die functioneringsgesprekken houden meer innoveren en vaker maatregelen nemen om de werklast van medewerkers te beheersen. Die mate van zeggenschap wijst op een cultuur van betrokkenheid en dialoog die samenhangt met meer innovatie.

Meer dialoog over haalbaarheid werk

Uitvoerende medewerkers hebben relatief veel zeggenschap in de Vlaamse ondernemingen. Zeggenschap uit zich in de mate waarin medewerkers worden geconsulteerd, geïnformeerd of mee kunnen beslissen op de werkvloer. Organisaties gaan voornamelijk in gesprek met hun medewerkers over de haalbaarheid van het werk, digitalisering en innovatie, maar minder over duurzaamheid. Als ze op één domein in gesprek gaan, doen ze dat meestal ook op de andere. De mate waarin medewerkers zeggenschap krijgen is dus eerder een gevolg van intern beleid, de ingesteldheid of cultuur binnen een onderneming dan van inspraak over een specifiek thema.

Er is significant meer zeggenschap binnen de diensten- en quartaire sector dan in de bouwsector en industrie. Tot slot gaat meer zeggenschap samen met meer innovatie, meer investeringen in digitalisering, duurzaamheid en streven naar haalbaar werk. Zeggenschap voor de medewerkers maakt duidelijk deel uit van een actief ondernemingsbeleid.

Bron: SERV – Stichting Innovatie & Arbeid